أبو الحسن الشعراني

215

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

شنيده‌ام كه « اليد العليا خير من اليد السفلى » . علّامه شعرانى : به قرينهء عقلى تخصيص نصّ جايز است . پيغمبر فرمود : دست بالا بهتر است ، يعنى آن دهنده كه پس نستاند و اگر پس بگيرد ، دست بالا نيست . « 1 » مؤلف : و مراد از آيه آن است كه صدقه چنان دهى كه خالى باشد از منّت و عارى باشد از اذيّت ؛ چه اگر نه چنين بود ، خود موقعى ندارد و به موقع قبول نيفتد و ليكن از روى ظاهر به آن ماند كه واقع شد و آن‌كه باطل شد ، براى آنكه اگر نه چنين باشد ، احباط بود و احباط باطل است به نزديك ما . علّامه شعرانى : نزديك ما - يعنى در مذهب شيعه - احباط باطل است و كسى آن را تجويز نكرده است ، مگر مرحوم مجلسى رحمهم اللّه در بعضى كتب خود و سيّد نعمت اللّه جزايرى متابعت او كرده است و قول آنان در مقابل اجماع علما قابل اعتبار نيست . « 2 » الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً . « 3 » مؤلف : درويش و فقير را نزد دادن صدقه نرنجانند به قول زشت و فعل قبيح ، مانند ترش كردن روى و اظهار كراهت صدقه دادن ، يعنى به طيب قول و نفس و بشاشت و طلاقت وجه صدقات را بر فقرا اعطا كنند . علّامه شعرانى : طريق معقول براى اعانت فقرا آن است كه ثروتمندان به اختيار خود براى ثواب اخروى ببخشند ، نه آن‌كه فقير به زور بستاند ، چنان‌كه در زمان ما گروهى بدان معتقدند ، چون اگر مردم بدانند حاصل زحمت آنان را به زور از آنها مىستاند ، هيچ‌كس براى زراعت و صنعت و تجارت رنج بر خود هموار نمىكند و محصول اندك و گران مىشود و زيان فقرا بيشتر مىگردد . « 4 »

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 361 . ( 2 ) . همان ، ص 366 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 262 . ( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 2 ، ص 121 .